New business models in the publishing sector

Researchers: Prof. dr. Martin Senftleben, dr. Meindert Flikkema

Sponsor: Nederlands Uitgeversverbond (NUV)

Duration: 2015/2016

Description:

Uitgeverijen zijn bezig met de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen. In de verschillende uitgeefsectoren – algemene uitgeverij, vak en wetenschappelijk, educatief, publiekstijdschriften en nieuwsmedia – wordt geïnvesteerd in nieuwe producten en diensten om oude modellen met dalende omzet te vervangen. Daarbij gaat het niet alleen om verdienmodellen die content als uitgangspunt nemen en primair op het aanbieden van deze content zijn gericht, maar ook om nieuwe modellen waarbij de uitgever een bepaald product of een bepaalde dienstverlening zelfstandig ontwikkelt en vervolgens de daarbij passende content bijeenzoekt. Te denken valt aan de ontwikkeling van informatieportalen en educatieve leertrajecten waarmee informatie en functionaliteit door de uitgever volgens een bepaald concept worden aangeboden.

In dit verband rijst de vraag of traditionele beschermingsregimes, zoals het auteursrecht, nog voldoende prikkels en vergoedingen voor deze inspanningen bieden. Het auteursrecht is niet primair op de bescherming van investeringen gericht. Het biedt geen bescherming voor algemene ideeën en concepten. Wanneer content in het kader van een nieuw businessmodel niet langer de hoofdrol speelt maar slechts bijdraagt aan de uitvoering van een bepaald concept, dan is het auteursrecht wellicht niet in staat om centrale product- en dienstkenmerken te omvatten. In de informatie-samenleving heeft het auteursrecht bovendien in meerdere opzichten de status van een onbetwist verbodsrecht verloren. De verleende uitsluitende rechten worden afgewogen tegen andere fundamentele belangen, zoals de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van ondernemerschap.

In zoverre nieuwe businessmodellen niet meer primair op content zijn gebaseerd maar op de exploitatie van een bijzondere reputatie of een door de uitgever ontwikkeld concept komen verdere beschermingsregimes op het terrein van de intellectuele eigendom in beeld, zoals het merkenrecht en het sui generis databankenrecht. Daarnaast biedt het gemene recht in verschillende situaties bescherming tegen oneerlijke mededinging. Tegen deze achtergrond staat in het onderzoeksproject de vraag central welke bestaande en nieuwe vormen van bescherming uitgeverijen de komende jaren in staat stellen om investeringen terug te verdienen.

Output: